Wie is ‘het varken’?

Zoals we allemaal weten worden varkens in de moderne maatschappij veelal niet gezien als levende wezens met gevoel, maar als voorwerpen, handel of een lekker stukje vlees. Uitgebuit en mishandeld worden fokzeugen uiteindelijk gedood. De vele biggen die zij hebben moeten voortbrengen zijn al veel eerder gedood dan de moeder zelf. Omdat mensen graag vlees willen eten en andere delen van de varkens gebruiken voor diverse andere dingen… voor mensen. Wist je dat varkens intelligenter zijn dan honden, kunnen leren luisteren naar hun naam en zelf kunnen leren om computerprogramma’s te bedienen? Een varken is een intelligent, gevoelig dier en hoe mensen met hen omgaat is in mijn ogen niets minder dan misdadig.

3v

We lezen vaak over het leven van varkens in de veeindustrie, maar hoe steekt een varken nu eigenlijk als dier, als individu in elkaar?

Varkens zijn intelligent
Varkens behoren tot de slimste dieren in het dierenrijk. Ze zijn zelfs intelligenter dan honden. Via wetenschappelijk onderzoek zijn o.a. onderstaande feiten vastgesteld:

  • ze begrijpen het verband tussen een joystick en de bewegingen op een computerscherm, en ze kunnen de bedoeling van een spel achterhalen, waardoor ze sommige computerspelletjes beter kunnen spelen dan bv. chimpansees
  • ze kunnen vooruit plannen
  • ze reageren op verbale communicatie zoals honden
  • ze herkennen hun namen
  • ze kunnen abstracte begrippen zoals ‘kleur’ begrijpen door bv. aan te geven welke gekleurde bal niet in een rij thuishoort
  • ze weten wat andere varkens (en mensen) zien, denken en voelen, doordat ze bv. weten welke andere varkens op de hoogte zijn van een voedselbron die ze zelf niet kunnen zien
  • ze hebben een vorm van zelfbewustzijn, omdat ze in staat zijn een spiegel te gebruiken om bv. voedsel te vinden (waarbij ze moeten begrijpen dat ze hun eigen spiegelbeeld zien)
  • ze kunnen vaak al iets na een eerste poging leren
  • ze hebben een veelzijdig sociaal leven
  • ze kunnen dertig andere varkens herkennen
  • ze leren veel van elkaar en vooral van hun moeder
  • ze hebben meer dan 20 verschillende geluiden en een complexe lichaamstaal om andere varkens te begroeten, te waarschuwen voor gevaar, en om hun behoeften en gevoelens uit te drukken.

Varkens kennen emoties
Varkens hebben rijke emoties en kunnen hun emoties goed uiten. Uit onderzoek blijkt dat zowel varkensboeren, dierenartsen als dierenrechtenactivisten goed zijn in het herkennen van gevoelens bij varkens: we hebben allemaal een sterke overeenkomst in onze oordelen over wat een varken voelt. Varkens zijn erg sociale dieren. Daardoor kunnen ze niet alleen pijn, angst en stress voelen, maar hebben ze ook complexere, sociale emoties. Vaak zingt (neuriet) de zeug zachtjes voor haar biggetjes tijdens het zogen. Biggetjes die vroegtijdig gescheiden worden van hun moeder zijn sterker vatbaar voor agressie, stress, een slechter geheugen en roekeloos of abnormaal gedrag. Ook voor de zeug is het vroegtijdig spenen zeer stresserend.

Varkens kunnen hun gevoelens en behoeften communiceren aan andere varkens. Daarbij is hun lichaamstaal belangrijk. Net zoals bij honden geeft de staart aan hoe varkens zich voelen. Als varkens bang zijn, leggen ze hun staart tussen hun benen. Maar ook tegenover onderzoekers kunnen ze leren hun gevoelens en behoeften te communiceren. Zo weten ze op de juiste hendel te drukken om hun gevoelens van bv. angst uit te drukken. Daarbij moeten ze niet enkel in staat zijn hun eigen gevoelens bewust te onderscheiden, maar moeten ze ook hun gevoelens achteraf kunnen onthouden.

Varkens zijn gemotiveerd en hebben doorzettingsvermogen
Varkens hebben van nature een sterke motivatie en doorzettingsvermogen. Ze zijn erg nieuwsgierig en hebben veel behoefte om te spelen. Biggetjes in het wild beginnen al vanaf de vierde dag te spelen. Ze kunnen zich de hele dag vermaken en de onderlinge vriendschapsbanden die zo ontstaan zijn zeer hecht en blijven vaak hun hele leven bestaan. Varkens zoeken dan elkaars aanwezigheid op en slapen samen. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat varkens minder snel frustratie voelen als ze bij andere bekende varkens zijn.

In de vleesindustrie verloopt die sociale ontwikkeling niet goed. Bij vreemde varkens worden ze vaak agressief en als ze alleen zijn of weggenomen worden van hun moeder worden ze vaak depressief. Ook door de verveling in de stallen kunnen varkens lusteloos en depressief worden. Dan verliezen ze hun nieuwsgierigheid en worden ze pessimistisch. Krijgen ze een verrassing, dan zijn depressieve varkens minder geïnteresseerd. Ze verwachten dan niet snel een beloning te krijgen.

Varkens zijn schoon en zindelijk
Varkens zijn ook erg gesteld op hun hygiëne. Ze willen zich graag wassen in een modderbad. Die modder beschermt tegen parasieten, hitte en felle zon. Varkens die in vrijheid leven zijn al na een week zindelijk en zoeken een aparte plek om hun behoeften te doen. Zelfs als ze ’s nachts hun behoeften moeten doen, staan ze voorzichtig op en gaan ver van hun nest hun behoeften doen. In de vleesindustrie daarentegen krijgen ze stress door de vuile omgeving. Ze worden ziek van de uitwerpselen waar ze constant mee in contact komen.

biggen

Afkomst
De varkens die wij kennen stammen af van één van de dertien soorten wilde zwijnen (Sus Scrofa). De oorsprong van de Sus Scrofa moeten we zoeken in Eurazië en Noord-Afrika. Uit dit zwijn zijn zeven Europese en zeventien Aziatische ondersoorten voortgekomen. Het Nederlandse wilde zwijn behoort tot de ondersoort Sus Scrofa Scrofa.

Domesticatie
Het varken zoals we dat nu kennen heeft een lange historie sinds de oorspronkelijk onafhankelijke domesticatie van het wilde zwijn in Europa en Azië zo’n 10,000 jaar geleden. Deze domesticatie resulteerde in Europese en Aziatische varkensrassen met zeer verschillende eigenschappen en uiterlijk. De commerciële Europese varkens bevatten DNA dat afkomstig is uit Azië. Volgens de onderzoekers is de genetische diversiteit binnen de commerciële varkens hierdoor groter dan die in huidige wild zwijn populaties.

Onze huidige commerciële varkens lijken veel meer op Chinese varkens dan op Europese wilde zwijnen. Dat komt doordat in Engeland eind 18de begin 19de eeuw een grote vraag kwam naar varkensvlees en varkenshouders. Zij zagen dat Aziatische varkens kenmerken hadden die zij in hun eigen varkens wilden verbeteren. Chinese varkens waren in het algemeen veel vruchtbaarder en vetter dan hun Europese soortgenoten. Daarom hebben fokkers destijds een aantal Chinese individuen geïmporteerd en gekruist met hun eigen, Europese, varkens.

De grotere genetische diversiteit binnen de huidige commerciële varkensrassen, is dus het resultaat van kruisingen tussen Europese en Chinese varkens zo’n tweehonderd jaar geleden. Sterke selectie op kenmerken als vruchtbaarheid en vetaanzet van de Aziatische varkens heeft er vervolgens voor gezorgd dat sommige stukjes Aziatisch DNA nog steeds aanwezig zijn in de Europese varkens. Een voorbeeld is het AHR gen, waarvan veel Europese varkens de Aziatische variant bezitten. Zeugen met het Europese gen krijgen significant minder biggetjes dan dragers van de Aziatische variant.

Veelzijdig boerderijdier
Het varken is altijd een vaste bewoner van boerenbedrijven geweest. Bijna elke veehouder of akkerbouwer had er wel eentje. Varkens waren leveranciers van spek en vlees, maar ze ploegden ook de akkers om en zorgden voor bemesting van schrale (zand)grond. Varkens waren ook geen dure kostganger; ze verwerkten al het afval en de bijproducten van de boerderij.

Hobbyvarkens
In de loop van de 20e eeuw is de varkenshouderij verregaand geïndustrialiseerd. Inmiddels worden er in Nederland zo’n 11 miljoen varkens in gesloten bedrijven gehouden. Het fenomeen van rundveehouders die er nog een paar varkens bij houden, is sinds de varkenspestuitbraak in 1997 vanwege de regelgeving voor varkens vrijwel verdwenen. Wel komen er steeds meer hobbyisten die varkens houden als gezelschapsdier. Zo zijn er tussen de 2000 tot 4000 hobbyvarkens.

Als huisdier
Varkens worden ook als huisdier gehouden. Het zijn intelligente, nieuwsgierige, relatief schone en sociale dieren en ze zijn goed te trainen. Het bekendste ras dat voornamelijk in kinderboerderijen en binnenshuis wordt gehouden is het kleine hangbuikzwijn of minivarken. Het houden van huisvarkens is in zwang gekomen gedurende de tweede helft van de 20ste eeuw en is de laatste jaren nog populairder geworden in enkele westerse landen.

Terminologie
Een jong varken wordt een big genoemd, een vrouwtjesvarken een zeug en een mannetjesvarken een beer. Een barg of borg is een gecastreerd mannetjesvarken. Een gelt is een vrouwtjesvarken dat nog niet geworpen heeft. In bepaalde regio’s van Vlaanderen en Nederlands-Limburg (vroeger ook in Nederlands Brabant) spreekt men van kuus. Een keu is regiolect voor een jong varken of big.

Biggen
De draagtijd van een zeug is ongeveer 115 dagen (3 maanden, 3 weken en 3 dagen). Een varken kan wel tot 20 biggen per worp krijgen, gemiddeld worden er ongeveer 13 levende biggen geboren. Een worp biggen wordt een toom of nest genoemd. Biggen worden onderscheiden in zuigende biggen en gespeende biggen. Zuigende biggen drinken melk bij een zeug. Zuigende biggen heten zo totdat zij gespeend worden, het spenen gebeurt tussen de 21 en 28 dagen na de geboorte. Op biologische varkensbedrijven wordt pas na 42 dagen gespeend. Na het spenen spreken we van een gespeend big. Biggen kunnen ook een ziekte onder de leden krijgen, waaronder de wegkwijnziekte (PMWS).

b

Als voedsel
Het varken wordt massaal gekweekt voor zijn vlees. In Nederland en België worden varkens voornamelijk in de intensieve varkenshouderij gehouden, maar er zijn ook alternatieven zoals de biologische varkenshouderij en de scharrelvlees varkenshouderij. In de vee-industrie staan varkens in volle, kale en vaak vuile stallen. Ze staan op een vloer van beton, staal of plastic met roosters of spleten. Ze hebben geen stro om in te wroeten en ze komen vrijwel nooit buiten. Om ze rustig te houden, staan ze het grootste deel van de dag in het donker. Volgens de huidige, Europese regels hoeft een varken van 100 kilo niet meer dan één vierkante meter oppervlak te hebben. Voor lichtere, jongere varkens is de ruimte nóg beperkter. De Europese wet verplicht boeren stro of ander vergelijkbaar materiaal te geven aan de dieren om hun natuurlijke gedrag te kunnen uiten. De meeste boeren houden zich echter niet aan dit voorschrift. Omdat verveling bij varkens gemakkelijk aanleiding geeft tot gedragsproblemen zoals oor- en staartbijten worden de staarten vaak op jonge leeftijd gecoupeerd. Als een varken 6 maanden oud is (en inmiddels ongeveer 100 kg weegt), is het rijp voor de slacht.

Zeugen in de vee-industrie moeten zoveel mogelijk biggen ’produceren´. Ze krijgen iets meer dan twee nesten per jaar, tien tot twaalf biggen per nest. Na verloop van tijd raakt hun lichaam uitgeput. Ze worden niet zo snel meer zwanger en hun poten zijn beschadigd door het leven op de harde stalen of betonnen vloer. Veel langer dan twee à drie jaar gaan deze industrie-zeugen niet mee. Terwijl varkens wel twintig jaar oud kunnen worden.

In natuurlijke omstandigheden bouwt een zeug zo’n twee dagen voordat de biggen ter wereld komen een nest van gras, takken en bladeren. In de vee-industrie is dat niet mogelijk, de zeug wordt kort voor de bevalling in een kraamhok gezet. Opnieuw staat ze vast tussen stalen stangen, maar nu is er extra ruimte voor de biggen. Deze constructies worden gebruikt om te voorkomen dat zeugen op hun biggen gaan liggen en hen dood drukken. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt echter dat de sterfte in kraamafdelingen zonder stalen stangen niet hoger hoeft te zijn. De zeug blijft in het kraamhok totdat de biggen worden weggehaald als ze drie of vier weken oud zijn.

Het varken in de natuur
Het wilde varken is een vlug en behendig beest met een topsnelheid van 65 kilometer per uur. Ze hebben een uitstekend gehoor en reukvermogen. En met hun gevoelige neus kunnen varkens net zo goed voelen als wij met onze handen en zelfs beter ruiken dan honden. Het gezichtsvermogen is wat minder goed ontwikkeld: varkens zijn sterk bijziend. Bij het zoeken naar voedsel en in de onderlinge communicatie vertrouwen de varkens op hun reuk, tast en gehoor.

Wilde varkens eten echt van alles. Met hun neus spitten ze in de grond op zoek naar wortels, knollen en insecten. Maar ook jagen ze op kleine dieren en zijn ze dol op fruit.Per dag zijn varkens wel 7 uur bezig met het zoeken naar voedsel. Varkens leven in water- en bosrijke gebieden. Ze vinden het heerlijk om samen te zwemmen en een modderbad te nemen. Varkens communiceren met elkaar door middel van zo’n 40 verschillende geluiden en via hun krulstaart.

Een varken is een echt familiedier. De moeders (zeugen) en de biggen trekken samen op. Als het koud is slapen ze dicht op elkaar, als lepels in een bestekbak. En als ze ‘s nachts hun behoefte moeten doen, verlaten ze hun warme nestje om een afgelegen plekje te zoeken. De mannetjes (beren) leven vaak solitair. Als een varken hoogzwanger is wil ze maar één ding: een veilig en warm nest bouwen voor haar biggetjes. Ze graaft een kuil die ze bedekt met takken en bladeren. Na de geboorte vechten de kleine biggetjes om de beste tepel. Na een korte periode van strijd heeft iedere big uiteindelijk een vaste tepel. De biggetjes zijn speels, schrander en vermaken zich prima. Ze rennen rond, springen met vier poten in de lucht, duwen elkaar om en houden van een partijtje worstelen. Dankzij moeders intensieve training zijn de biggetjes al na een week zindelijk.

Bron: Diversen

Advertenties

6 reacties op ‘Wie is ‘het varken’?

  1. Wat moet er stoppen?
    De inbraken bij landbouwbedrijven?
    Waar inbrekers of indringers de dieren doen opschrikken met hun camera’s om dan een verkeerd beeld te verkrijgen.
    Beste het is niet omdat jij geen stukje vlees lust dat anderen dat niet mogen.
    Er gaat niets boven een biefstuk of een malse kotelet. Nu van mij mag jij doen wat jij wilt maar ik blijf toch vlees eten.
    Beste je hebt verschillende soorten dieren. Je hebt huisdieren en je hebt dieren voor consumptie.
    Volgens mij zou jij je beter bezig houden met de huisdieren.
    Je moet nu eenmaal leren aanvaarden dat consumptie dieren geen huisdieren zijn.
    Probeer het te vergelijken met planten of bomen.
    Je hebt er om je tuin of de omgeving mee mooi te maken en je hebt er om groeten of fruit mee te verkrijgen.
    Ik vermoed dan toch dat jij groenten en fruit eet.
    Deze worden ook in hoeveelheden gekweekt, deze worden ook afgesneden, afgeplukt,….
    Worden deze altijd met zachtheid behandeld??
    Deze worden dan ook hun leven ontnomen.?
    Denk er nog eens goed over na.
    En luister niet meer naar die dictators die denken dat ze het beter weten, die mensen meeslepen in hun bekommeren. Denk nog eens goed na en doe je eigen ding. Laat anderen doen wat ze willen doen. Als iedereen zich in zijn eigen huis bemoeit zou het al veel gemakkelijker gaan in het leven. Nu ja wie ben ik om wat te zeggen….
    Maar laat de landbouwers met rust zodat ze hun werk kunnen doen en hun broodwinning hebben.
    Met vriendelijke groet >:)

    Like

    1. Beste ‘Fred’

      Hoe jij veedieren ziet is nu precies waarom vegans en activisten proberen vleeseters de andere kant te laten zien. Varkens zijn, net als honden, dieren met emoties en denkvermogen, Dieren die zelfs intelligenter zijn dan honden. Varkens hebben het denkvermogen van een driejarig kind. Omdat de mens nu eenmaal vlees eet wil men dat niet weten, maar het is een wetenschappelijk bewezen feit.

      Wie bepaalt dat er onderscheid mag worden gemaakt tussen dieren die de mens als maatje beschouwt en dieren die men denkt te mogen exploiteren en vermoorden? Waarom zou je het ene dier vertroetelen en het andere dier opeten? Ik zie de logica hiervan niet. Ik vind het fout om dieren te behandelen als producten, want dat zijn het niet. Het zijn levende wezens met gevoel, net als een hond, net als jij en ik,

      Planten en bomen zijn geen dieren. Planten hebben geen hersenen en zenuwstelsel, dus niet de emoties van angst en pijn zoals dieren hebben.

      De dictators zijn niet degenen die zich inzetten voor dieren, het zijn degenen die denken te mogen beslissen over leven en dood van andere levende wezens.

      Denk daar eens over na.

      Like

  2. Beste,
    1: zoals ik de vorige keer al zei. Doe jij of jullie wat je willen maar laat anderen met rust.
    2: wat je verteld over deze dieren is misschien wel waar, maar weet toch dat je de natuur niet zomaar kunt veranderen. Wij mensen zijn ook allemaal dieren van vlees en bloed, maar dan wel slimme dieren. Misschien moet je de natuur eerst iets beter leren kennen. In de natuur heb je vleeseters en planten eters. Zelfs heel lang geleden, denk maar aan de dinosaurusen. Nu nog altijd, de leeuwen, krokodillen, arend,… en ook mensen. Vleeseters zullen er altijd zijn. Ga jij gaan zeggen tegen de leeuwen dat ze de hinden met rust moeten laten om dat het liefdevolle dieren zijn. Ik denk het niet. Je kan dit niet zo maar veranderen. Misschien behalve als het dier in kwestie niet anders zou kunnen, omdat het naïef is en beïnvloed wordt of van niets anders weet.
    Je kent waarschijnlijk ook wel de voedsel piramide waar dieren op jacht gaan om te leven, overleven . Zo houd de natuur zich voor een stuk in evenwicht. Maar je hebt slimme dieren, de mens. Die door zijn slimheid de bovenhand neemt en het hem gemakkelijker maakt om niet te moeten op jacht gaan. Dit door zelf dichtbij voor zijn voedsel te zorgen. Dit door het kweken van dieren voor consumptie.

    Denk jij daar eens over na.

    Like

    1. Het fokken van dieren in dierfabrieken alsof het dingen zijn heeft niets te maken met de natuur. Het heeft ook niets te maken met slim zijn, maar met onnodige wreedheid. Je hebt vleeseters en planteneters, dat is waar. Je ziet alleen iets over het hoofd, de mens is geen vleeseter, de mens kan heel goed zonder vlees en andere dierlijke producten, een leeuw niet. Dat een leeuw een ander dier opjaagt en opeet, dat is inderdaad de natuur en, hoe rot ook voor het dier dat hierbij de dood vindt, niets mis mee. Je kunt dat onmogelijk vergelijken met een fabriek vol doorgefokte dieren die uitsluitend geboren worden om te worden geslacht.

      Bovendien eet een van nature vleesetend dier alleen wat hij nodig heeft en is hun spijsverteringsapparaat uitsluitend geschikt voor het verteren van dierlijk voedsel, hebben ze klauwen en een gebit dat gericht is op het doden en verscheuren van andere dieren. Wanneer je het menselijk spijsverteringsapparaat, handen en gebit vergelijkt met een carnivoor en met een herbivoor, zul je zien dat lijkt op het laatste. Ook kan een mens niet achter een prooidier aanrennen, het verscheuren met zijn tanden en zijn vlees rauw opeten. Dat is wat vleeseters in de natuur doen.

      Daarbij is het wetenschappelijk bewezen dat veganisten gezonder zijn dan carnisten, dat vele dodelijke ziektes gelinkt zijn aan het eten van dierlijk voedsel, oftewel als de mens bedoelt zou zijn om andere dieren te eten, zou dit andersom zijn.Ik eet al 40 jaar geen vlees en bijna 10 jaar ook geen andere dierlijke producten meer en ik kan je vertellen dat ik, ook volgens mijn dokter, gezonder ben en betere bloedwaarden heb dan andere mensen van mijn leeftijd.

      Buiten het feit om dat de mens geen carnivoor is, zul het toch met me eens zijn dat de manier waarop er met veedieren omgegaan wordt niet door de beugel kan? Dieren die keer op keer geïnsemineerd worden om ‘vlees’ te produceren, ‘vlees’ dat met vijf maanden zo zwaar is al een volwassen dier (varkens) of met zes weken zo zwaar is dat het niet meer op de pootjes kan staan (kippen), kalfjes die na de geboorte worden weggenomen en gedood of eerst vetgemest en dan gedood, omdat de mens melk en kaas wil consumeren. Moederdieren die op een derde van hun natuurlijke levensverwachting niet meer genoeg produceren of ‘op’ zijn en een enkeltje naar het slachthuis krijgen… Miljarden dieren die een ellendig, veel te kort leventje lijden…. omdat het natuurlijk is? Dacht het niet.

      Like

  3. Beste,

    De mens is misschien niet slimmer dan een dier maar geeft toch wel de gave om zelf voor zijn voedsel te zorgen, door niet op jacht te moeten gaan. Door zelf dieren te fokken. Je vertelt zelf dat deze dieren er komen door inseminatie. Dit is ook niet de natuurlijke wijze van dieren verwekking. Deze dieren zijn er dus ook niet gekomen voor de natuur. Dus wat is er mis mee om deze dan te slachten voor voedsel voorziening. Dat de mens hem voorziet van voedsel is volgens mij toch wel een natuurlijke eigenschap. Een overlevings eigenschap.

    De mens kan misschien wel best zonder vlees maar we hebben toch ook hoektanden om vlees te verscheuren, snijtanden om zowel planten als vlees te snijden. Dus niet alle mensen zijn daarom zuivere herbivoor. Ik eet ook niet altijd alleen vlees, ik eet daar ook groenten bij. Maar een lekker stukje vlees smaakt ook. Wij eten ook wel rauw vlees; hesp, gehakt, spek,… een biefstuk bleu gebakken. Maar zoals je zelf wel vertelde dat vlees soms ziektes met zich meebrengt, is het beter dat het goed gebakken wordt. Wat wij mensen wel kunnen.

    Het feit van uw dierenfabrieken is volgens mij het feit dat jij de wereld bekijkt met een paardenbril. Je ziet enkel de beelden die je vriendjes hebben gemaakt. De slechtste taferelen eerst, en wat onthouden de mensen het best de slechte dingen. Onze agrarische ondernemers behandelen hun dieren met liefde en veel zorg. Ze moeten er hard voor werken 7/7, 24/24 moeten ze er voor zijn. Dus a.u.b. laat deze mensen met rust, laat hen hun werk doen, neem hun broodwinning niet af. Breek niet in op hun bedrijven om dieren te stelen. Wij moeten toch ook niet komen in breken bij Jullie.

    Laat de mensen die vlees willen eten met rust. Dring hen niet op tot vaganisme.
    Ik heb niets tegen vegetariers. Maar dat deze, de mensen die vlees eten en de agrarische ondernemers met rust laten. Ik heb niets tegen jouw, trouwens proficiat met je gezondheid en uit de grond van mijn hart dat je nog lang, gelukkig en gezond mag leven. Maar nog maals ik vraag maar één ding laat de anderen met rust.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s